САБИЗДИ СҮЙГӨН КОЁНДОР!

Үйлөрүбүздө багып, аппак түктөрүнөн сылаган жана сабизди кемирип жатканын ырахаттануу менен караган коёндорубуз жөнүндө да жаңы нерселерди билгиңер келеби? Бул сүйкүмдүү жаныбарлардын биз билбеген кандай кызыктуу өзгөчөлүктөрү бар болду экен:

Бир коёндун жанына жакындаганга аракет кылсаңыз, канчалык тез качаарын ошол замат түшүнөсүз. Бул сүйкүмдүү жандыктардын башын ылдый кылып оттоп жатканда да, узун кулактары менен душмандарын оңой эле сезе алаарын билчү белеңер? Угуу жөндөмү абдан күчтүү болгондуктан, байкатпастан жакындоо өтө кыйын. Болор-болбос бир добушту же кыймылды да сезип, болгон күчү менен качышат.

Коёндор чоңойгондо бойлору 50-70 сантиметрге жетет. Арткы буттары алдыңкы буттарынан узун жана күчтүү болот. Мындан улам саатына 60-70 км ылдамдыкта чуркай алышат жана бир жолуда 6 метрге чейин секире алышат. Коён шаардын ичинде бараткан машинадан да ылдамыраак чуркай алат.

Бардык коёндордо бул өзгөчөлүктөр тубаса бар. Аллах аларды күлүк кылып жаратып, душмандарынан оңой качуу жөндөмүн берген.

Силердин оюңарча, бир коёндон «эң жакшы көргөн тамагың кайсы?» деп сурасак, эмне деп жооп берет? Ооба, туура айтасыңар, «сабиз» дейт (сабиздин көздөрүбүзгө канчалык пайдалуу экенин да унутпайлы). Коёндордун жердин астында уя казып ошол уяда жашаарын, сабиздердин болсо ошого ылайык жердин астын көздөй өсөөрүн билчү белеңер? Ооба, силер да бул суроодон түшүнгөндөй, сабиз коёндордун азыктануу муктаждыгына эң ылайыктуу кылып жаратылган.

Аллах биз үчүн да бардык нерселерди колдонууга эң ыңгайлуу кылып жараткан. Кыш айларында ата-энеңер силерге көп жедирген апельсинди эстегиле. Эгер тилик тилик болбогондо, суулуу болгону үчүн аны жеш абдан кыйын болмок. Айлана-чөйрөңөрдөгүлөрдүн бүт баарын жараткан Аллах кышында ичиндеги С витамини аркылуу бизди оорулардан коргогон бул даамдуу мөмөнү атайын тиликтерге бөлүнгөн таңгак менен жараткан.

Кайрадан коёнго кайталы! Коён аны сүйкүмдүү кылып көрсөткөн жана тынымсыз өсүп турган алдыңкы тиштери менен сабизди эч кыйналбай кемире алат.

Аллах жандыктарга азыктануу муктаждыгынан тышкары, жашоолорун жеңилдете турган башка өзгөчөлүктөрдү да берген. Жер жүзүндө өзгөчөлүктөрү бири-биринен айырмаланган ар түрдүү коёндор бар. Мисалы, суук аймактарда жашаган коёндор көбүнчө ак түстө болушат. Бул аларга кардын үстүндө байкалбай, оңой жашынышы үчүн берилген маанилүү бир өзгөчөлүк. Башкаларга караганда чоңураак болгон жапайы коёндордун буттары менен кулактары да узунураак болот. Чөлдөрдө жашаган Америка коёнунун болсо кулактары чоң. Алар коёндун салкындашына көмөкчү болот.

Жаныбарлардын көпчүлүгү табиятта белгилүү бир аймакты ээлеп жашашат. Муну адамдардын өздөрүнө жана үй-бүлөлөрүнө тиешелүү үйлөрдө жашашына окшоштурсак болот. Жаныбарлар жана жаныбар топтору көбүнчө башкалар жашаган аймактарга кирбегенге аракет кылышат. Жаныбарлар жашаган аймагына белги коюу үчүн «жыт калтыруу» ыкмасын колдонушат. Мисалы, жейрендер өздөрүнүн аймагындагы узун ичке бутактарга жана чөптөргө көздөрүнүн астындагы бездерден бөлүп чыгарылган, кара май сыяктуу жыттанган бир зат менен белги калтырышат. Бул жыттан башка жейрендер ал аймактын кожоюну бар экенин билишет. Бугулардын болсо арткы буттарынын учунда жыт бездери бар. Ал бездерден бөлүп чыгарылган жыт аймактарына белги коюуга жардам берет. Коёндор болсо жаактарындагы бездер аркылуу бир жыт бөлүп чыгарып, аймактарына белги коюшат.

Силер байкагандай, Аллах жаныбарларды абдан кызыктуу жана маанилүү өзгөчөлүктөр менен жараткан. Буларды окуганда Аллахтын кемчиликсиз жаратуу кудуретине болгон суктануубуз артат. Аллахтын баарыбыздын жаратуучубуз экенин билип, Раббибизге ар дайым шүгүр кылабыз. Балдар унутпагыла, Аллах Куранда адамдарга ар дайым Анын берген жакшылыктарын эстеп, шүгүр кылууну буйруган.

Али Имран Сүрөсүнүн бир аятында шүгүр кылгандарга сыйлык берээрин Аллах бизге төмөнкүчө кабар берген:

... Биз шүгүр кылгандарга абдан жакында сыйлык беребиз. (Али Имран Сүрөсү, 145)

Балдар! Демек, силер да ар дайым жакшылыктарды жана сулуулуктарды көргөнүңөрдө Аллахка шүгүр кылып, ыраазычылык билдирүүнү унутпагыла.